Ogrody natury...
Zakładki:
01. LEKTURA PRZY MUZYCE TYiJA
A rośliny są żywymi, oddychającymi i porozumiewającymi się istotami, wyposażonymi w osobowość i atrybuty duszy.darmowy hosting obrazków
AMARYLKOWATE (AMARYLLIDACEAE)
CHOROBY I SZKODNIKI
HIGIENA
KONTAKT
MAŁA ARCHITEKTURA
NA SKRÓTY
PRZYPISY
ROZMNAŻANIE ROŚLIN
darmowy hosting obrazków
UWAGA: TRUJĄ!...
WŁASNY PROJEKT OGRODU
WYBRAŃCY ! GWIAZDA PRAWDZIWA
Z wyjątkiem Afrodyty, nie istnieje na tym świecie nic piękniejszego niż kwiat i nic bardziej niezbędnego niż roślina.darmowy hosting obrazków
KWIATEK DLA FINETKI 2 (Custom) blogi ! TAWUŁKA NA BLOGA AKSAMITKA NA BLOGA 3 konkurs ! KASZTANOWIEC NA BLOGA

http://www.cyklamen.blox.pl

Antropofity

czwartek, 16 kwietnia 2009
 Zasięg występowania kokoryczy żółtej w kraju.
 
Spośród gatunków roślin, które w stanie naturalnym rosną w miejscach nie będących ich rodzimymi stanowiskami występowania, można wymienić gatunki uprawne (ergazjofigofity), które częściowo dziczeją oraz takie, które zostały przez człowieka zawleczone w nowe miejsce niecelowo (efemerofity). Nie zadomawiają się one na stałe w nowych miejscach występowania. Jeśli chodzi o rodzaj kokoryczy mamy w naszej florze dwie takie cudzoziemki. Jest to kokorycz żółta (kokorycz złocista, Corydalis lutea, niem.: Gelber Lerchensporn) i gatunek o botanicznej nazwie Corydalis claviculata. Ponieważ kokorycze bywają uprawiane jako rośliny ozdobne, cudzoziemki te można ochrzcić oboma powyższymi określeniami, ogólnie zaś diafitami, a także kenofitami, co oznacza, iż zawleczenie nastąpiło w czasach nowożytnych.
Corydalis claviculata - charakterystyka.
 
Kokorycz żółta - charakterystyka. Pozostałe zdjęcia, poza powyższym, przedstawiają kokorycz żółtą.

Kokorycz żółta (Corydalis lutea) pochodzi ze środkowej Europy, ze zboczy południowych Alp. W Polsce jest gatunkiem obcym przywleczonym w połowie XIX w. Została sprowadzona przez ogrodników i rozprzestrzeniła się w środowisku naturalnym jako zbieg z uprawy. Po raz pierwszy zanotowano ją w Kotlinie Żytawskiej. Obecnie występuje na rozproszonych stanowiskach w okolicach Szczecina, Oliwy, Ostródy, Gorzowa Wielkopolskiego, Wschowej, Bożejowa, Chełmka, Wrocławia, Bielsko-Białej, Cieszyna. Zasiedla głównie siedliska ruderalne. Jest zadomowiona w polskiej florze, lecz nie stanowi zagrożenia dla rodzimych gatunków kokoryczy, ponieważ na swych rozproszonych stanowiskach występuje przeważnie w liczbie zaledwie kilkudziesięciu osobników. 

Bylina ta tworzy kępy o wysokości około 40 (10-40) cm i szerokości 50 cm. Pędy ma silnie rozgałęzione, gładkie, gęsto ulistnione. Liście są 2-3-krotnie podzielone na małe listki, pokryte woskowym nalotem. Przysadki mają inny, lancetowaty, kształt. W maju ponad kępę liści i z ich kątów wyrastają pędy, na których do pierwszych mrozów rozwijają się żółte kwiaty o długości około 1,7 cm (V-IX). Ostroga jest kilkakrotnie dłuższa od płatka, na którym występuje. Szypułki kwiatowe mają długość ponad 3 mm. Bardzo podobnym gatunkiem jest kokorycz żółtawa (Corydalis capnoides), będąca rodzimym gatunkiem. Ma również żółte kwiaty, ale przysadki podobne do liści, a ostroga kwiatów jest tej samej długości, co płatek. Owocem jest torebka o długości do 1 cm. Kokorycz żółta nie wytwarza silnych rozłogów i rośnie w zwartych kępach, jednak może być ekspansywna z powodu łatwego samosiewu. Nasiona kokoryczy są roznoszone po ogrodzie przez mrówki i rośliny rozrastają się w każdym sprzyjającym miejscu. A ponieważ bywa czasami uprawiana (rzadko) jako roślina ozdobna, może to mieć również pozytywne skutki, np. jedna roślina posadzona na wilgotnym, ocienionym murku lub skalniaku w krótkim czasie da początek kolonii porastającej w sposób naturalny całą dostępną powierzchnię.




03:22, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Dodaj komentarz »
piątek, 27 marca 2009
Barszcz olbrzymi (barszcz Mantegazziego, barszcz kaukaski. barszcz mantegazyjski, Heracleum mantegazzianum) to gatunek byliny z rodziny selerowatych (Apiaceae). Pochodzi z regionu Kaukazu i Azji centralnej. Dawniej był u nas uprawiany i rozprzestrzenił się w środowisku jako zbieg z upraw (kenofit). Po raz pierwszy notowany jest u nas w drugiej połowie XX w. Do rodzaju Heracleum należy ok. 70 gatunków roślin będących głównie bylinami, rzadziej roślinami dwuletnimi, zasiedlających strefę umiarkowaną i ciepłą półkuli północnej. Jako rośliny wprowadzone do flory krajów europejskich, w tym również do Polski, należy traktować dwa spokrewnione ze sobą gatunki kaukaskie: barszcz Sosnowskiego (Heracleum Sosnowski) oraz barszcz olbrzymi (Heracleum mantegazzianum). Zaciągnięte jako rośliny pastewne bądź ozdobne , dzięki łatwości rozmnażania, stały się groźnymi chwastami, wypierając z naturalnych stanowisk gatunki rodzime. Opanowały tereny głównie wzdłuż koryt rzek i cieków wodnych, nieużytki rolne oraz ogrody. W naszym klimacie osiągają znaczne rozmiary, około 3-4 m wysokości. 

Pokrojem i wyglądem przypomina inne gatunki, wyróżnia się natomiast spośród nich wielkością – może dorastać do 5 metrów (2-7 m). Tak wysoka bylina podtrzymywana jest w stanie wzniesionym przez grubą do 10 cm, pustą wewnątrz, ciemnoczerwoną i pokrytą włoskami łodygę. Osadzone są na niej naprzemianlegle trzykrotnie pierzastodzielne liście o wąskich i ostrych odcinkach, osiągające do 3 m długości. Złożone baldachy kwiatostanowe składają się z 50-150 baldaszków, cały kwiatostan osiąga do pół metra średnicy. Białe płatki korony są bardziej wydłużone niż u barszczu zwyczajnego i większe, do 12 mm. Kwitnie od późnej wiosny do połowy lata. Większa jest również owalna, płaska niełupka, nasienie barszczu olbrzymiego, która osiąga 1 cm długości.

Barszcz olbrzymi podobnie jak zwyczajny jest rośliną fitotoksyczną, lecz jego działanie jest o wiele silniejsze niż w przypadku barszczu zwyczajnego. Kontakt z jej sokiem może wywołać fotodermatozę, rodzaj zapalenia skórnego powstającego wskutek wystawienia na światło słoneczne bądź promieniowanie ultrafioletowe. W takich przypadkach skóra najpierw czerwienieje i zaczyna swędzieć. W ciągu następnych 48 godzin formują się piekące bąble, które pozostawiają purpurowe i czarne blizny, mogące utrzymywać się nawet przez kilka lat. Niezbędne jest leczenie hospitalizacyjne. Przeniesienie najmniejszej ilości soku do oczu może spowodować przejściową lub nawet permanentną ślepotę. Tak silne reakcje wywołane są przez furokumaryny, obecne w liściach, korzeniach, łodygach, kwiatach i nasionach. Furokumaryna jest prenylowaną formą kumaryny. Substancja ta rozpuszczalna w tłuszczach i rozpuszczalnikach organicznych, występuje jako składnik olejków eterycznych, które mogą przenikać przez skórę wywołując efekt fotodynamiczny i prowadząc w konsekwencji do poważnych oparzeń z martwicą skóry włącznie. Substancje te mogą też przedostawać się do jąder komórek nabłonka, gdzie poprzez łączenie się z komórkowym DNA, powodują jego obumieranie. Zaleca sie zachowanie szczególnej ostrożności przy obcowaniu z tą rośliną. Dzieci nie powinny mieć z nią absolutnie żadnego kontaktu. Pierwsza pomoc i leczenie analogicznie jak w przypadku barszczu zwyczajnego.

Gatunek jest w Polsce kontrolowany, jednak z ograniczonym skutkiem. Proponowane formy zwalczania: Należy zaniechać hodowli gatunku na obszarach chronionych i w strefach ochronnych. Mechaniczna eliminacja (wykopywanie lub koszenie) wszystkich osobników (najlepiej przed okresem kwitnienia i owocowania), zwalczanie chemicznie (preparat: np. Roundup
).
Barszczowi Mantegazziego poświęcony jest utwór Genesis pt. The Return of the Giant Hogweed na albumie Nursery Cryme z 1971 roku.


01:37, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 16 listopada 2008
Czas nadrobić zaległości w przedstawieniu reprezentantów kilku grup roślin, o których jeszcze nie było ani słowa. Jedną z tych grup stanowią rośliny wodne i dzisiaj zakładamy kartotekę przedstawicielowi rodziny rogatkowatych (Ceratophyllaceae).
 
Rogatek sztywny (Ceratophyllum demersum) jest byliną, która całe swoje życie spędza w wodzie. Jest rośliną dwupienną, czyli rozdzielnopłciową, u której kwiaty męskie i żeńskie rozwijają się na innych egzeplarzach. Pochodzi z Ameryki Północnej, skąd w 1836 roku został zawleczony do Europy i bardzo szybko rozprzestrzenił się, opanowując odpowiednie wody całego kontynentu. W stanie dzikim występuje na całej kuli ziemskiej. W Polsce pospolity jest na pogórzu i na niżu, ale do nas trafiły wyłącznie osobniki żeńskie, rozmnażające się wyłącznie wegetatywnie. Rozprzestrzenia się i zwiększa liczebność wraz ze wzrostem żyzności wód powierzchniowych. W wielu stawach i jeziorach porasta rozległe powierzchnie, wypierając inne gatunki roślin. Nie toleruje znacznych spadków poziomu wody i przesuszenia. Występuje w wodach wolno płynących i stojących. Często tworzy warstwę roślin zanurzonych z gatunkami o liściach pływających, np. grzybieniami („lilia wodna”) lub grążelami. Może tworzyć niezwykle gęste warstwy, uniemożliwiające dostęp światła do dna zbiornika wodnego i hamując tym rozwój innych roślin. Przy braku dostępu światła najniższe pędy rogatka nadal pozostają zielone, lecz rosną bardzo powoli. Zimuje opadnięty na dnie zbiornika.
 
W przeciwieństwie do wielu innych gatunków roślin związanych ze środowiskiem wodnym, żadna część rogatka nigdy nie wyrasta ponad poziom wody, lecz cała roślina swobodnie unosi się tuż pod jej powierzchnią. Pędy rogatka dorastają do ponad metra długości, są silnie rozgałęzione, a cała roślina jest w dotyku szorstka i chropowata. Wyrastające w okółkach zielone lub ciemnozielone liście mają kształt igły i są raz lub dwukrotnie widełkowato rozgałęzione. Na brzegach wyraźnie rzadko ząbkowane, a ząbki  zakończone są kolcami. Liście rogatka są kruche i łamliwe, za przyczyną odkładania się nich dużych ilości związków wapnia.. Rozdzielnopłciowe kwiaty są pozbawione okwiatu, otoczone przez liściopodobne wyrostki, niepozorne, wyrastające w kątach liści. Rogatek kwitnie latem (VII-IX). Kwiaty rozwijają się pod wodą, co jest dość niesamowite, i przez wodę są zapylane. Owoc typu orzeszka, ale rozmnaża się głównie wegetatywnie. Kwitnie i owocuje bardzo rzadko. Rogatek nie wykształca korzeni. Do podłoża przytwierdza się za pomocą specjalnych chwytników, będących przekształconymi liśćmi (analogicznie cierń kaktusa nie jest kolcem sensu stricte, lecz także przekształconym liściem). Są podobne do korzeni, białawe i mogące wnikać w podłoże. Najczęściej jednak jest rośliną swobodnie unosząca się w wodzie.
 
 
 
Rogatek szorstki jest rośliną uprawną, którą wykorzystuje się w oczkach wodnych dla ozdoby oraz jako roślina wspomagająca zachowanie równowagi biologicznej w sztucznych zbiornikach wodnych. Silnie natlenia wodę, a także daje schronienie dla narybku i drobnych wodnych żyjątek oraz stanowi pokarm dla raków. W łodygach rogatka składają też jaja małe ważki. Wystarczy wrzucić garść pędów do wody lub też umocować je na dnie obciążając kamieniem. Z uprawą nie ma żadnych problemów. Kłopotliwe mogą być jedynie nitkowate glony, często porastające pędy rogatka w zbyt żyznej wodzie. Sadzimy (a właściwie zatapiamy) w dobrze wyeksponowanym miejscu, z dala od innych roślin. Pięknie prezentuje się w czystej i przezroczystej wodzie. Lubi miejsca słoneczne, ale dobrze roście także w półcieniu. Na zimę samodzielnie opada na dno zbiornika, gdzie zimuje częściowo jako roślina zimozielona, a częściowo w postaci śpiących pączków.
 
W Polsce występuje też rogatek krótkoszyjkowy (Ceratophyllum submersum). Występowanie tego gatunku ograniczone jest do środkowej i południowo-wschodniej Azji oraz Europy. Jest mniej szorstki od rogatka szorstkiego, liście ma delikatne, szersze, bardziej soczyste i rozwidlające się trzy- czterokrotnie. Zabawiony jest bladozielono do brunatnoczerwonego koloru. Dorasta do półtora metra i nie pływa tuż pod powierzchnią wody, lecz unosi się w głębszych warstwach oraz przytwierdza się do podłoża za pomocą chwytników. Jest ładniejszy od swego sztywnego krewniaka, w uprawie zaś potrzebuje dobrze oświetlonego stanowiska.
 
Poza rogatkiem szorstkim, krótkoszyjkowym i skrzydełkowa tym, które należą do flory polskiej, rodzaj zawiera kolejne trzy gatunki: Ceratophyllum echinatum, rzadki i tracący stanowiska gatunek, występujący we wschodniej części Ameryki Północnej; Ceratophyllum tanaiticum występujący w Rosji; oraz Ceratophyllum muricatum, występujący Afryce, Azji i obu Amerykach.
 
20:41, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Komentarze (5) »
środa, 17 września 2008

Szczwół plamisty (nazwy lokalne: pietrasznik plamisty, psia pietruszka, świńska wesz, weszka, szaleń plamisty itp., łac.: Conium maculatum) – rzeczywisty sprawca śmierci Sokratesa, to dwuletnia roślina ze swojskiej skądinąd rodziny selerowatych (Apiaceae). Występuje od północnych wybrzeży Morza Śródziemnego po południowa Skandynawię. W polskiej florze jest pospolitym na całym obszarze archeofitem, bardzo często mylonym ze swoją krewniaczką cykutą. Rośnie przy drogach, rowach, w ogrodach, na brzegach lasów, na nieużytkach, przypłociach, ugorach, rumowiskach, śmietniskach. Jest typową rośliną ruderalną.

Jak to bywa w przypadku dwuletnich roślin – w pierwszym roku wytwarzana jest jedynie przyziemna rozeta liści, dopiero w następnym roślina kwitnie i owocuje, po czym zamiera. Liście są nagie (gładkie, bez owłosienia), potrójnie pierzaste, o wcinanych brzegach, ciemnozielone do szarozielonych. Wyrastająca w drugim roku silnie rozgałęziona łodyga może osiągać wysokość nawet dwóch metrów. Pusta wewnątrz, jedynie dla wzmocnienia pełna w węzłach ma sinozieloną barwę z podłużnymi, czerwonobordowymi plamami, umiejscowionymi zwłaszcza w dolnej części. Kwitnie na początku lata (VI-VII, a nawet do IX); kwiaty są niepozorne, białe, zebrane w baldachy o około piętnastocentymetrowej średnicy. Owoce (nasiona) dojrzewają pod koniec lata (VIII-IX). Korzeń ma palowy (typu „marchewka” ;) ), biały do kremowego. Cała roślina wraz z korzeniem roztarta w dłoniach wydziela bardzo nieprzyjemny „mysi” zapach lub zapach piżma. Drażniący zapach mysiego moczu wyczuwalny jest wokół rośliny szczególnie w bardzo gorące dni.

Obydwie rośliny stanowią najbardziej trujący duet spośród roślin z rodziny selerowatych. Szczególnie duże ilości alkaloidów skupiają się w korzeniach roślin, które bywają mylone z korzeniami chrzanu. W pierwszym roku życia rośliny liście do złudzenia przypominają liście pietruszki czy pasternaku, inny jest tylko ich zapach. Obecnie zatrucia zdarzają się wyjątkowo rzadko. W czasach antycznych znajdował zastosowanie przy wykonywaniu wyroków śmierci. Tak właśnie Platon opisał śmierć Sokratesa, który w roku 399 p.n.e. został skazany na śmierć przez wypicie „kielicha szczwołu”.

Szczwół bywa wykorzystywany w lecznictwie, gdzie surowcem jest ziele (Herbe Conii). Dawniej był wykorzystywany w medycynie ludowej oraz homeopatii jako środek przeciwbólowy, rozkurczowy i znieczulający. Wszystkie części rośliny zawierają koniinę oraz 4 inne alkaloidy, a ponadto olejek eteryczny. Koniina działa początkowo pobudzająco, potem porażająco na ośrodki znajdujące się w rdzeniu przedłużonym i zwoje układu autonomicznego, a także autonomiczne zwoje obwodowe. Oddziaływanie na mięśnie i na autonomiczny układ nerwowy jest podobne do działania nikotyny.

Pół do dwóch godzin po przyjęciu trucizny pojawia się pieczenie w ustach i gardle, trudności w przełykaniu, ślinotok, zaburzenia wzroku, osłabienie nóg. Po większych dawkach dochodzi do zaburzeń świadomości i postępującego porażenia. Po dawce śmiertelnej już po kilku minutach występują opisane objawy, a ponadto porażenie języka, rozszerzenie źrenic, ucisk i zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka. Podstawowym objawem jest rozpoczynające się od kończyn dolnych osłabienie, które kończy się postępującym porażeniem. Narastają duszności, które kończą się śmiercią na skutek porażenia układu oddechowego, mimo sprawnej czynności serca i zachowania pełnej świadomości!

W pierwszej pomocy trzeba natychmiast wywołać wymioty i odwieźć chorego jak najszybciej do szpitala. Leczenie polega na płukaniu żołądka, podaniu węgla, środków przeczyszczających. Przy zaburzeniach oddychania intubacja i sztuczne oddychanie z użyciem tlenu. Przy postępującym porażeniu ponawiane małe dawki strychniny. Przy drgawkach dawka benzodiazepiny. Wspomaganie układu krążenia. Rokowania są poważne. Porażenie lub co najmniej osłabienie mięśni utrzymuje się jeszcze przez długi czas.

01:09, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 07 września 2008

Polne maki tak bardzo kojarzą nam się ze swojskością. Z dawną wsią, gdy pola ze zbożem aż płonęły
od czerwieni. Tymczasem wcale nie jest to nasz rodzimy gatunek...

Rozpowszechniony jest na terenie całego kraju. Jest gatunkiem jednorocznym, a pochodzi najprawdopodobniej z basenu Morza Śródziemnego. U nas jest archeofitem. Na określenie "maków polnych" składa się kilka gatunków, dość podobnych dla laika roślin. Mamy też jeden gatunek maku uprawnego i kilka, już niekoniecznie jednorocznych, gatunków uprawianych jako rośliny ozdobne.
A zatem - po kolei.

Mak polny (Papaver rhoeas) to roślina ruderalna. Jest dobrze znanym chwastem, głównie w uprawach zbóż ozimych i rzepaku, ale także jarych oraz okopowych i innych. Jest azotolubny i bardzo odporny na zanieczyszczenia atmosfery. Dorasta do prawie metra wysokości. Cała roślina jest szczeciniaso owłosiona oraz cała zawiera biały sok mleczny. Liście szarozielone, pierzaste, ostro ząbkowane; u dołu łodygi
ogonkowe, u góry siedzące. Kwiaty wyrastają na długich szypułkach (ogonkach), przed rozwinięciem
zamknięte są w dwudziałkowym kielichu, gdzie korona (płatki) stopniowo zmieniają kolor od białego,
poprzez odcienie różu do charakterystycznej czerwieni rozkwitających po opadnięciu działek kielicha
kwiatów maku. Korona czteropłatkowa, czerwona do purpurowej (bardzo rzadko różowa lub biała), zawsze z czarną plamą u nasady, która od góry bywa obwiedziona białym półksiężycowatym paskiem. Wnętrze kwiatu tworzy pojedynczy słupek w kształcie maczugi ze znamieniem w ilości 5-18 promieni. Zaś sam słupek otoczny jest bardzo licznymi, ciemnofioletowymi pręcikami. Pąki kwiatowe zwisają, natomiast kwiaty i makówki są wzniesione. Kwitnie od maja do lipca (sierpnia). Owoc to wielonasienna, jajowata torebka, zwana popularnie makówką. Jest naga, pod jej tarczą znajdują się otworki, przez które wysypują się bardzo liczne nasiona. Nasiona w ziemi bardzo długo zachowują zdolność kiełkowania. Kiełkują w bardzo niskich temperaturach, nawet przy +1°C. Bardzo obficie kiełkuje już jesienią, zimując w formie małych rozetek, oraz wiosną. Tworzy mieszańce z makiem wątpliwym.

Roślina trująca. Zawiera lekko trujący alkaloid readynę. Wykorzystywana w lecznictwie;
surowcem zielarskim są płatki maku polnego - Flos Rhoeades (Flos Papaveris rhoeades).
Zawierają alkaloid readynę, antocyjan - mekocyjaninę oraz związki śluzowe. Odwar stosuje się przy
kaszlu i chrypce oraz biegunkach jako środek powlekający. Używany także w kosmetyce,
m.in do produkcji płynu do intymnej pielęgnacji podczas menstruacji.
Nasiona zmieszane ze zbożem zabarwiają mąkę na żółto i powodują jej szybkie psucie się.

Wszystkie maki wyglądają dość podobnie, zatem poniższe gatunki opiszę dość pobieżnie,
z wyszczególnieniem jednak podstawowych różnic gatunkowych.

Mak watpliwy (Papawer dubium, zdjęcie powyższe oraz pierwsze z poniższych) to kolejna roślina ruderalna, pospolita na niżu kraju i również jest archeofitem. Występuje w niemal całej Europie. Niegdyś porastał pola uprawne o podłożu piaszczystym. Obecnie częściej rośnie na wysypiskach, nieużytkach lub brzegach dróg. Także jest rośliną jednoroczną, mniejszą jednak od maku polnego, a dorastającą zaledwie do 30–60 cm wysokości. Kwiaty szkarłatnoczerwone (czasami z czarna nasadą) o średnicy 3–7 cm, znamię słupka płaskie, z 5–8 promieniami. Kwitnie od maja do czerwca. Kwiat maku wątpliwego wygląda bardziej blado niż u maku polnego. Makówka wyraźnie żebrowana.
Roślina zawiera lekko trujący alkaloid. Dawniej był używany w lecznictwie. Gatunek zmienny
morfologicznie. Występuje w wielu odmianach. Tworzy mieszańce z makiem polnym.

Mak piaskowy (Papaver argemone, zdjęcie powyżej) – To kolejny jednoroczny gatunek maku z flory polskiej. Porasta pola uprawne (chwast segetalny), piaszczyste brzegi dróg, ugory. Chwasty segetalne, zwane też chwastami polnymi właściwymi, to grupa chwastów rosnąca na polach uprawnych, wśród roślin uprawnych. Mają cykl życiowy zbliżony do roślin uprawnych, wśród których żyją. Większość chwastów segetalnych to również archeofity i tak jest także w przypadku maku piaskowego. Występuje w prawie całej Europie z wyjątkiem części południowo-wschodniej. W Polsce na całym obszarze, oprócz gór. Łodyga słabo rozgałęziona, 10–30 cm wysokości. Ciemnoczerwony, pojedynczy kwiat na długiej szypułce. Płatki korony długie na 15–25 mm z czarną plamą u nasady, zwykle nie stykają się ze sobą. Kwiaty bez miodników. Kwitnie od maja do lipca. Makówkę tworzy podłużnie maczugowata, naga torebka, wyraźnie żeberkowana, ze skąpymi, wzniesionymi szczecinkami. Nasiona bardzo liczne. Roślina trująca, o podobnym leczniczym zastosowaniu
i działaniu jak u maku lekarskiego.

Mak alpejski (Papaver burseri, zdjęcia: powyższe i dwa poniższe, w tym okaz z bardzo rzadką u tego gatunku żółtą barwą kwiatów) nazywany także makiem tatrzańskim lub makiem Bursera. Jest gatunkiem wieloletnim. Rośnie dziko w wysokich partiach gór Europy. Licznie występuje w Wielkiej Fatrze. W Polsce wyłącznie w Tatrach i jest rzadki. Siedlisko: piargi, skały, murawy. Dużo częściej na podłożu wapiennym, ale występuje również na granicie. W Tatrach spotykany jest we wszystkich piętrach roślinności, ale główny obszar jego występowania to piętro alpejskie, dochodzi do 2350 m n.p.m. Tworzy niskie darnie o wysokości 10-20 cm. Oprócz kwitnących pędów wytwarza liczne pędy płonne. Pędy w nasadzie otulone starymi liśćmi. Liście wyłącznie różyczkowe, sinozielone, ogonkowe, pierzastosieczne. Poszczególne listki zakończone szczecinką. Łodyga - głąbik kwiatowy wysokości do 20 cm, brunatno owłosiony. Kwiat o średnicy do 2,5 cm cm (u typowego gatunku), 4 płatki białe z żółtą nasadą lub żółtawe (rzadko). Działki kielicha gęsto owłosione. Wewnątrz pojedynczy słupek z tarczowatym, 4-6promieniowym znamieniem i liczne pręciki. Pączki są zwisające, podczs rozkwitania ich szypułki prostują się. Makówka - kulistojajowata i pokryta szczecinkami torebka. Kwitnie od lipca do sierpnia, zapylany jest przez owady. Doskonale umacnia swoimi rozgałęzionymi korzeniami luźne piargi. Gdy zostanie przez nie zasypany, na ogół przebija się na powierzchnię nowym pędem. Roślina znajduje też zastosowanie jako ozdobna ogródków skalnych. Kwiaty kwitną krótko, ale pojawiają się stale od maja do sierpnia. Żyje tylko 2- 3 lata, jednak sam nasiewa się, łatwo go też rozmnażać z nasion. Żle natomiast znosi przesadzanie. Wymaga średnio wilgotnego podłoża.

I ostatni z gatunków maków występujących w polskiej florze, to efemerofit - mak pośredni (mak mieszańcowy, Papaver hybridum, zdjęcia brak). Efemerofit w odróżnieniu od archeofitu jest gatunkiem obcego pochodzenia, który jednak nie zdołał się zadomowić na stałe w nowych warunkach, na nowych obszarach. Stosunkowo często pojawiają się one wokół miejsc przeładunku towarów, np. wokół portów, dworców kolejowych lub innych stacji przeładunkowych, a także wokół szkółek ogrodniczych i ogrodów botanicznych, w których uprawia się gatunki obce. Efemerofity zwykle nie mają szans na przejście całego cyklu rozwojowego w naszym klimacie i w krótkim czasie zanikają. Niektórym jednak, czy to w wyniku skrzyżowania z rodzimymi gatunkami czy też w wyniku jakichś przemian ewolucyjnych udaje się czasami trwale zaaklimatyzować. Trwa to dość długo, np. czas potrzebny do pełnej aklimatyzacji (tzw. time lag – czas wyczekiwania) czeremchy amerykańskiej w Niemczech wyniósł 30 lat, zaś klonu jesionolistnego aż 180 lat... Według badań prof. K. Rostańskiego z 1989 roku w polskiej florze było 531 efemerofitów. Liczby te zmieniają się jednak ciągle.

05:37, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Komentarze (9) »
poniedziałek, 25 sierpnia 2008

Rodzaj groszkowatych (Lathyrus sp.) obejmuje około 200 gatunków roślin z rodziny bobowatych (Fabaceae) i rzędu bobowców (Fabales). Gatunki te występują na półkuli północnej, na obszarach o klimacie umiarkowanym i subtropikalnym. Groszek jako roślina ozdobna stosowany jest do pokrywania murów i ogrodzeń. Niektóre gatunki groszku są uprawiane także na paszę oraz jako roślina jadalna.

 

  
 

 

 

Groszek bulwiasty (Lathyrus tuberosus) to bylina z rodziny bobowatych (Fabaceae). W stanie naturalnym porasta suche łąki, słoneczne wzgórza, gliniaste pola z uprawami zbóż i okopowych, przydroża. Preferuje gleby żyzne, głęboko uprawione, przepuszczalne, wystarczająco wilgotne oraz zasobne w wapno. W  stanie dzikim występuje w prawie całej Europie i na Syberii po Jenisej, w rejonie Kaukazu, Azji Mniejszej, Syrii i Algierii. Został także zawleczony do Ameryki Północnej. W naszej florze jest zadomowionym antropofitem. Rośnie niezbyt często na południu kraju (3 stanowiska z tendencją do powiększania areału).

 

 

.

Kwiaty groszku bulwiastego  

 

 

 

Łodyga o wysokości 30-120 cm jest zwykle rozgałęziona, czterokanciasta, leżąca lub wspinająca się za pomocą czepnych wąsów. Liście typu parzystopierzastego, utworzone przez jedną parę sinawych listków. Przylistki półstrzałkowate. Kwitnie od lipca do sierpnia. Kwiaty,  umieszczone w skąpych gronach, o długości 12-16 mm są liliowopurpurowe lub fioletowopurpurowe, bardzo rzadko białe. W literaturze można znaleźć informację, iż kwiaty groszku bulwiastego przyjemnie pachną. Kwiaty spotkanych przeze mnie okazów były bezwonne lub o zapachu ledwie wyczuwalnym. Roślina miododajna, bardzo chętnie oblatywana przez pszczoły.  Strąki zwisające, nagie, prawie cylindryczne, siatkowato unerwione, skórzastobrunatne. W strąkach znajduje się od 3 do 6 nasion. Strąki mają długość około 25 mm i szerokości około 4-6 mm. Korzenie zgrubiałe, bulwiaste, długie i… jadalne.

 

 

Liść groszku bulwiastego 

 

 

Groszek bulwiasty bywa uprawiany jako roślina ozdobna. Zastosowanie i wymagania ma podobne jak groszek pachnący. Jest jednak rośliną wieloletnią. Rozmnaża się wegetatywnie przez podział karpy (bulwy) i generatywnie z nasion.

 

 

21:09, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Komentarze (1) »
niedziela, 10 sierpnia 2008

Popłoch pospolity (Onopordum acanthium) – dwuletnia roślina należąca do rodziny astrowatych. We florze Polski jest archeofitem*, dość pospolicie występującym na całym niżu. Naturalny zasięg obejmuje północną Afrykę, południową i środkową Europę oraz Azję. Jako roślina ozdobna rozpowszechniony został w Europie północnej, gdzie częściowo się zadomowił, trafił także w XIX wieku do Ameryki Północnej i Australii, gdzie stał się uciążliwym chwastem. Tworzy trzy podgatunki, a także liczne mieszańce z innymi gatunkami z rodzaju, występują one jednak poza granicami Polski.

Może osiągać bardzo zróżnicowaną wysokość: od 30 centymetrów do aż 2 metrów. Oskrzydlona, silna i rozgałęziona w górze łodyga oraz na brzegach zaopatrzone w kolce liście są wełnisto lub pajęczynowato owłosione. Kwitnie od lipca do września, kwiaty (kwiatostany) mają od 3 do 6 centymetrów średnicy i jasnopurpurową barwę. Porasta siedliska ruderalne, przydroża, pastwiska. Występuje najczęściej na glebach piaszczystych w miejscach słonecznych, suchych i ciepłych.

Ziele oraz korzeń zawierają olejki eteryczne, flawonoidy, pochodne kumaryny, żywicę, inulinę i śladowe ilości alkaloidów. Napar i sok ze świeżych liści są wykorzystywane w ziołolecznictwie. Popłoch pospolity służy do wytwarzania leków homeopatycznych stosowanych w leczeniu zaburzeń pracy serca i krążenia. Większe dawki preparatów z popłochu pospolitego mogą być trujące. Jego nasiona zawierają olej jadalny. W przeszłości całą roślinę jadano, obecnie sadzi się ją w ogródkach jako ozdobę.

Popłoch pospolity jest rośliną-symbolem narodowym Szkocji, widnieje na najważniejszym odznaczeniu Szkocji - Orderze Ostu, poza tym jest motywem obecnym w zdobieniach budynków, pamiątek i strojów szkockich. W naszym piśmiennictwie zwykle podaje się, że chodzi o oset, co jest jednak błędem. Uzasadnieniem dla tego przekręcenia nazw może być niezręczność określania Najstarszego i Najszlachetniejszego Orderu szkockiego mianem "Orderu Popłochu"... Legendarne początki orderu sięgają VIII wieku, gdy król Piktów, Oengus mac Fergus, ustanowił go dla upamiętnienia zwycięstwa nad Sasami w 787. Ustanowienie orderu miało być też wyrazem wdzięczności dla św. Andrzeja za wspomożenie zwycięzców. Prawdopodobnie order powstał dużo później, możliwe, że w XVI w. Statutową formę współczesnego orderu nadał Orderowi Ostu król Jakub VII w 1687 roku.

*Archeofit – gatunek rośliny obcego pochodzenia (antropofit), który przybył do nas z innych rejonów geograficznych w czasach wczesnohistorycznych lub przedhistorycznych i występuje wyłącznie w siedliskach synantropijnych. 

22:22, ksanthos_trelos , Antropofity
Link Komentarze (1) »