Ogrody natury...
Zakładki:
01. LEKTURA PRZY MUZYCE TYiJA
A rośliny są żywymi, oddychającymi i porozumiewającymi się istotami, wyposażonymi w osobowość i atrybuty duszy.darmowy hosting obrazków
AMARYLKOWATE (AMARYLLIDACEAE)
CHOROBY I SZKODNIKI
HIGIENA
KONTAKT
MAŁA ARCHITEKTURA
NA SKRÓTY
PRZYPISY
ROZMNAŻANIE ROŚLIN
darmowy hosting obrazków
UWAGA: TRUJĄ!...
WŁASNY PROJEKT OGRODU
WYBRAŃCY ! GWIAZDA PRAWDZIWA
Z wyjątkiem Afrodyty, nie istnieje na tym świecie nic piękniejszego niż kwiat i nic bardziej niezbędnego niż roślina.darmowy hosting obrazków
KWIATEK DLA FINETKI 2 (Custom) blogi ! TAWUŁKA NA BLOGA AKSAMITKA NA BLOGA 3 konkurs ! KASZTANOWIEC NA BLOGA

http://www.cyklamen.blox.pl

Inne nasze

sobota, 16 stycznia 2010

Opieńki kojarzą się oprzede wszystkim z grzybobraniem i wiele osób ceni smak ich kapeluszy. Tymczasem są to groźne pasożyty, które atakują drzewa zarówno żywe, jak i martwe. W ciągu kilku lat potrafią doszczętnie zniszczyć "upatrzony" krzew czy drzewo. Opieńkowa zgnilizna korzeni - choroba wywołana przez opieńki - dla leśników nie jest niczym nowym. Już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku doszło do masowego zamierania jednogatunkowych borów świerkowych na Podkarpaciu. Od tamtego czasu w lasach iglastych i liściastych notuje się coraz więcej przypadków tej choroby. W ciągu ostatnich 30 lat powierzchnia zaatakowanych drzewostanów wzrosła prawie trzykrotnie i liczona jest w setkach tysięcy hektarów lasów. Opieńkowa zgnilizna korzeni występuje także na działkach poleśnych oraz w sadach i ogrodach położonych w pobliżu lasów. Warto zatem bliżej poznać rozwój tych groźnych grzybów.



Jeśli opieńki wystąpią na jakimś terenie, to szybko się rozprzestrzeniają i atakują kolejne rośliny. Infekcja drzewa może nastąpić, kiedy sznury grzybni (ryzomorfy) wnikną do korzeni lub zdrowe korzenie drzew zetkną się z korzeniami zakażonymi grzybnią. Ryzomorfy rozrastają się nawet na odległość kilkudziesięciu metrów: w tempie około 1 metra w ciągu roku. Mogą także silnie się rozgałęziać, tworząc gęstą sieć grzybni w glebie do głębokości 20-30 cm.
O niezwykłości rozmiarów, jakie osiąga sieć, niech świadczy fakt opisany przez Davida Attenborough w książce Prywatne życie roślin: uczeni prowadzący badania w lasach stanu Michigan odkryli, że sznury grzybni opieńki miodowej porastają obszar powierzchni około 16 hektarów i mają ten sam kod genetyczny. Oznacza to, że tworzą one jeden organizm, prawdopodobnie największy na świecie, a w dodatku liczący 1500 lat! W 2003 r. w kwietniowym numerze Canadian Journal of Forest Research opisano kolejny taki organizm, którego grzybnia zajmuje powierzchnię niemal 9 km² i osiąga masę ponad 600 ton; wiek tego egzemplarza szacuje się na 2-8 tysięcy lat i jak do tej pory jest to największy znany pojedynczy organizm żyjący na naszej planecie.
Po zbliżeniu się do korzenia drzewa czy krzewu ryzomorfa wnika do jego tkanki, ale tylko w formie bocznego odgałęzienia, natomiast jej szczyt rośnie dalej. Po dotarciu do miazgi drzewa ryzomorfy przekształcają się w białe płaty grzybni, które mogą rosnąć pod korą pnia na 2-3 metry w górę. Po opanowaniu żywych tkanek opieńki zabijają je własnymi toksynami i dopiero wtedy czerpią z nich pokarm.
Opieńki rozmnażają się też przez zarodniki, które powstają w owocnikach. Zarodniki przenoszone są przez wiatr lub spływają z wodą. Mogą wnikać jedynie w martwe drewno pni i korzeni.



Opieńki atakują żywe drzewa: zarówno młode, jak i stare, najczęściej wtedy, gdy są one osłabione np. przez szkodniki, choroby lub długotrwałą suszę. W pierwszej fazie choroby drzewo wypuszcza krótsze pędy, mniejsze liście i bardzo wolno rośnie. U młodych okazów schorzenie może objawić się nagle, powodując więdnięcie liści oraz ich przebarwienie na żółto lub jasnozielono. U starszych egzemplarzy choroba postępuje stopniowo. Ich korony przerzedzają się, rośliny bardzo obficie kwitną i wręcz w nienormalnych ilościach zawiązują szyszki czy owoce. U drzew iglastych igły brązowieją i opadają, a z dolnych partii porażonych pni żywica wycieka tak obficie, że miesza się z ziemią, tworząc nieregularne bryły. Chore drzewa stają się coraz słabsze, ich gałęzie i pnie stopniowo usychają. Dzieje się tak, ponieważ grzybnia opieniek rozwija się jako pasożyt kosztem żywej rośliny, korzystając z jej zapasów odżywczych. Dalszym objawem choroby jest pojawienie się owocników grzyba. Jesienią wyrastają one masowo na pniakach, korzeniach i wokół martwych drzew bądź z ryzomorf znajdujących się w glebie. Zwiastuje to rychłą śmierć drzewa. Co się wtedy dzieje z grzybnią? Opieńki przystosowują się do nowej sytuacji i zaczynają rozkładać martwą tkankę korzeni i pni. Z martwego drzewa zaczyna opadać kora i biała grzybnia przekształca się w sznury osłonięte czarną otoczką niczym zaizolowane kable.



Gdy w ogrodzie zachoruje drzewo, sprawdźmy czy objawy choroby wskazują na opieńkową zgniliznę korzeni. Pewność, że winowajcą jest opieńka, uzyskamy tylko wtedy, gdy oderwiemy korę w miejscu jej pęknięcia lub nabrzmienia i odnajdziemy pod nią płaty białej grzybni lub jesienią pojawią się owocniki.
Walka z opieńkami jest bardzo trudna. Najskuteczniejszy sposób pozbycia się ich z ogrodu to usunięcie wszelkich źródeł infekcji. Koniecznie trzeba więc wykarczować wszystkie chore drzewa, porażone pniaki i korzenie, zebrać resztki drewna oraz jak najstaranniej wyciągnąć z ziemi ryzomorfy, a właściwie całą ich sieć, którą wytworzyły wokół drzewa; przy czym musimy uważać, by nie pomylić ryzomorf z korzeniami. Wszystko to należy spalić. Pamiętajmy przy tym, że jeżeli w ziemi pozostaną poprzecinane łopatą ryzomorfy, to na ich końcach pojawią się liczne rozgałęzienia. Rosną one błyskawicznie i napotykając na korzenie drzew, doprowadzają do nawrotu choroby.
Zapobiegawczo trzeba też zawsze usuwać pnie i korzenie ściętych drzew i krzewów, aby nie pozostawiać pożywki dla opieniek. Świeże pniaki można ewentualnie okorować i potraktować specjalnymi biopreparatami, zawierającymi grzyby nieszkodliwe dla żywych drzew: stanowią one skuteczną konkurencję dla opieniek. Może to być np. preparat Pg IBL, zawierający grzyb Phlebiopsis gigantea. Przy zabiegach wykonywanych wokół drzew unikajmy kaleczenia korzeni, a wszelkie rany smarujmy preparatem grzybobójczym. Sprawdźmy też, czy kora do ściółkowania nie zawiera białych płatów grzybni opieniek.

03:28, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Komentarze (5) »
wtorek, 12 stycznia 2010

Opieńki (Armillaria) występują w całej Polsce, a w różnych regionach mają rozmaite nazwy, wywodzące się od tego samego rdzenia: pień. W Wielkopolsce i Małopolsce znane są jako podpieńki; na Mazowszu, Podlasiu, Warmii i Mazurach oraz w północnej Małopolsce jako opieńki; zaś na Śląsku używana jest nazwa pnioki lub pnioczki, a w Małopolsce południowo-zachodniej pniokówki.



Opieńka miodowa (Armillaria mellea, Physalacriaceae) występuje jesienią (IX-XI) w całej niemal Europie, w Polsce jest pospolita zwłaszcza w lasach, rzadziej w ogrodach. Dorasta do 5-20 cm wysokości, rosnąc często w kępach. Żywi się martwymi cząstkami organicznymi albo zachowuje się jak pasożyt, bytując na żywym lub martwym drewnie liściastym i iglastym, często na pniakach i pniach do kilku metrów ponad ziemią. Kapelusze osiągają od 3 do 12 cm średnicy. Początkowo są barwy miodowożółtej, miodowobrązowej lub oliwkowożółtej oraz wypukłe i kuliste, a następnie płaskie, oliwkowobrązowe albo ciemnoczerwonobrązowe, pokryte drobnymi czerwonobrązowymi, brązowymi lub czarnawymi łuseczkami, które są najciemniejsze i najgęściej ułożone pośrodku. U wyrośniętych owocników łuski mogą zanikać, a brzeg kapelusza bywa podwinięty. Blaszki są początkowo białawe, a potem beżoworóżowawe lub żółtawe z ciemniejszymi plamami, cienkie i zbiegające. Trzon ma najczęściej pięć do dziesięciu (5-16) centymetrów wysokości i 0,4-1,2 (2,5) centymetra średnicy, barwę żółtawą, miodowobrązową, czerwonobrązową lub czarnobrązową, jaśniejszy jest u góry, wysmukły, cylindryczny, wygięty, o podstawie rozszerzonej, szorstkiej i ciemniejszej z białawożółtym, skórkowatym i wyraźnym pierścieniem. U młodych osobników miąższ jest miękki, mięsisty; u starych twardy i łykowaty. Białawy lub bladocielisty i nie zmieniający barwy po przekrojeniu. Surowe opieńki są w smaku początkowo łagodne, pozostawiają cierpki posmak, zapach mają słaby, ale przyjemny (przypomina trochę ser Camembert). Są smaczne, twarde, o łykowatym, mniej wykorzystywanym do konsumpcji trzonie. Nadają się do suszenia, sosów, mniej do marynowania. Do spożycia używa się najczęściej młodych kapeluszy. W stanie surowym lub niedogotowanym może być szkodliwy. Kapelusze należy najpierw obgotować, po czym odlać wodę. Należy go gotować dłużej niż inne grzyby. Może być mylony z trującą maślanką wiązkową oraz niejadalnym łuskwiakiem nastroszonym.

Opieńka ciemna (o. pospolita, Armillaria ostoyae, Physalacriaceae) również jest organizmem saprofitycznym, odżywiającym się martwymi cząstkami roślin, jednak często pasożytuje na drzewach wywołując u nich chorobę korzeni powodującą ich gnicie. Ten gatunek występuje zwłaszcza w lasach iglastych, również na terenie całego kraju. Osobnik z tego gatunku, znaleziony w 2001 r. w Malheur National Forest w Górach Błękitnych (Blue Mountains) we wschodnim Oregonie i opisany w 2003 r. w kwietniowym numerze Canadian Journal of Forest Research, jest największym organizmem żyjącym na Ziemi. Grzybnia tego pojedynczego osobnika zajmuje powierzchnię 8,9 km² i ma masę około 605 ton. Naukowcy szacują, iż grzyb ten rozwijał się przez 2-8 tysiące lat, z pojedynczego mikroskopijnego zarodnika. Badania potwierdzające, iż ów grzyb jest jednym organizmem, polegały na gromadzeniu próbek grzybni z różnych miejsc lasu i obserwacji ich rozrostu w laboratorium, wykonano także badania genetyczne. W 1992 na południowym zachodzie stanu Waszyngton znaleziono okaz o równie imponujących rozmiarach dochodzących do około 6 km².



I ten gatunek opieńki rośnie zazwyczaj w kępach na martwym lub żywym drwenie. Nocą jego grzybnia charakterystycznie fosforyzuje. Owocniki wyrastają od lata do późnej jesieni (VIII-XI), ich wysokość dochodzi do 20 cm. Kapelusze mają 4-8 cm średnicy, są wypukłe, o podwiniętych brzegach i barwy od brunatnej do jasnobrązowej z charakterystycznymi prążkami o ciemniejszym odcieniu. Blaszki są białe do jasnoróżowych. Trzon u podstawy jest rozszerzony i ciemny, jaśniejący i zwężający się ku górze; u wyrośniętych okazów trzony są wewnątrz puste. Miąższ o grzybowym zapachu i łagodnym smaku jest barwy białej, z wiekiem różowiejącej. Trzon objęty jest grubym pierścieniem, białego koloru z ciemnymi łuskami umieszczonymi na brzegach i u spodu. Owocniki opieńki ciemnej są jadalne, jednak zbierać należy wyłącznie młode osobniki. Po wstępnym kilkuminutowym obgotowaniu wywar należy wylać i dopiero wówczas poddać grzyb właściwej obróbce termicznej.

Opieńka miodowa jak i inne opieńki wywołuje opieńkową zgniliznę korzeni. Choroba ta szybko doprowadza młode drzewka do śmierci, natomiast starsze chorują latami. Korzenie i porażone części pnia ulegają zgniliźnie białej.

13:17, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Komentarze (3) »
sobota, 12 grudnia 2009

Wszędzie nowoczesna cywilizacja przynosi zubożenie naturalnej różnorodności. Prawie wszystkie obszary tak urozmaiconego krajobrazu są tym zagrożone: olbrzymie monokultury na polach, przenawożone i ubogie gatunkowo łąki, regulowane cieki wodne, sztuczne monokultury leśne. Nawet ogrody są ujednolicone. Wiele ogrodów z ich monokulturą trawnika i róż oraz łatwych do pielęgnacji obcych iglaków jest dzisiaj tak jednostajnych jak sztuczny las świerkowy. A przecież właśnie ogrody mogą stanowić ważne wyrównanie utraconych siedlisk. Sumując powierzchnię ogrodów uzyskujemy powierzchnię średniej wielkości województwa: dla ochrony gatunkowej olbrzymia możliwość, której nie można nie wykorzystać!



Poza tymi szczęśliwcami, których powierzchnię ogrodu można mierzyć w hektarach, zwłaszcza kiedy graniczą z lasem lub też zawierają w sobie jego skrawek, założenie lasu w ogrodzie nie jest możliwe, właśnie dlatego, iż leśne zbiorowisko potrzebuje minimalnej powierzchni, która daleko wykracza poza powierzchnię przeciętnego ogrodu. Jednak można zakładać w ogrodzie pojedyncze tereny zbliżone do lasu, np. zbiorowisko skraju lasu z rodzimymi drzewami, krzewami i leśnymi roślinami zielnymi, miejsce dla roślin cieniolubnych, teren dla kwitnących wiosną kwiatów leśnych albo kącik ze starymi pniami, paprociami i mchami.



Pod najlepiej naturalnym, nie ciętym żywopłotem z rodzimych gatunków występujących na skrajach lasów, takich jak: tarnina, głóg jednoszyjkowy, trzmielina, szakłak, leszczyna lub bez czarny, można bardzo łatwo zasiedlić gatunki kwitnące wczesną wiosną, typowe dla lasu liściastego. Należą do nich m.in.: zawilce, kokorycz, kokoryczka, endymion, przylaszczka, miodówka, ziarnopłon, dąbrówka, śnieżyczka przebiśnieg, śnieżyca wiosenna, czworolist, czosnek niedźwiedzi. Nie warto dodawać do tego zestawu tulipanów czy hiacyntów, aby nie zepsuć leśnego charakteru zakątka. Także pod krzewami jagodowymi w sadzie i wokół niektórych drzew jest najczęściej dużo miejsca dla całych dywanów kwiatowych, które mogą się jeszcze rozwinąć przed rozwojem liści drzew. Prawie wszystkie rośliny leśne wymagają jednak próchnicznej gleby. Dlatego powinniśmy pozostawić opadłe jesienią liście drzew i krzewów, a miejsca gdzie rosną rośliny wzbogacić dodatkiem dojrzałego kompostu i spulchnić. W sklepach ogrodniczych można kupić nasiona albo rozsadę wszystkich (nawet częściowo objętych ścisłą ochroną) gatunków, to też nie ma konieczności pustoszenia i tak już zubożałej i zagrożonej przyrody!



W ogrodzie często znajdują się stare pniaki drzew, martwe drewno, gałęzie i liście, które zwykle rozdrabnia się i kompostuje. Z tego materiału można jednak urządzić w cienistym lub półcienistym miejscu zakątek dla roślin cieniolubnych. Miejsce to powinno być stale wilgotne i chronione przed wyschnięciem. Już, gdy tylko to miejsce, które nie może być zbyt małe, pozostawiamy na dłuższy czas bez opieki, zasiedlają się tu mchy, grzyby nadrzewne i trawy. Jeśli nie chcemy odczekać pewnego czasu, poprawia się ten zakątek najlepiej narzucając opadłe liście z lasu i omszone kawałki kory oraz sadzi paprocie, bluszcz i różne rośliny lubiące cień i wilgoć, np. obrazki plamiste, szczawik zajęczy, piżmaczek, gruszyczkę okrągłolistną i konwalijkę dwulistną.
W tym miejscu warto jednak zaznaczyć, że wraz ze ściółką leśną możemy niechcący wprowadzić do naszego ogrodu groźnego pasożyta, którego zamarynowane owocniki może i świetnie smakują, ale i rozrastająca się na wielkim obszarze grzybnia może zaatakować i w konsekwencji uśmiercić nasze ogrodowe drzewa i krzewy, również owocowe. Mowa, oczywiście, o opieńce, który to grzyb jest tak wyjątkowym rozbójnikiem, że zasługuje na osobną notkę...



Żaden ogród nie jest wszędzie równomiernie nasłoneczniony. Także rabaty wokół domu mają swoje zacienione strony i okazują się często ogrodniczymi strefami problemowymi, dla których musi być zastosowana jednolita zieleń obcych, karłowatych iglaków albo ekologicznie zupełnie bezsensownych roślin okrywowych. Przy tym wiele rodzimych roślin leśnych doskonale nadaje się do stanowisk, gdzie jest niewiele światła, w kątach wśród zarośli lub w zacienionym kącie ogrodu. Pomijając bardzo piękne paprocie, jak wietlica, paprotnik, języcznik albo paprotka, można upiększyć cieniste lub półcieniste miejsca różnymi roślinami leśnymi. Kopytnik, przytulia i barwinek są zachęcającą alternatywą dla zwyczajnych roślin okrywowych. Również obrazki plamiste i konwalie rosną bardzo dobrze w półcieniu. Wysoko rosnące specjalne rośliny cieniolubne to przede wszystkim świerzbnica, szałwia kleista lub dzwonek szerokolistny. Do półcienistych stref brzegowych można zaplanować dębik ośmiopłatkowy, chaber górski, parzydło i niecierpek. Dodatkowo do tego bogatego nasadzenia nadają się różne leśne trawy ozdobne, np. perłówka czy kostrzewa leśna oraz spokrewnione z trawami sitowie i turzyce.



Poręba leśna natomiast odpowiada suchemu, słonecznemu i bogatemu w składniki pokarmowe stanowisku w ogrodzie, na którym rozkładają się resztki drewna, gałęzie i kawałki kory. Poręba jest przeciwieństwem cienistego zakątka. Na porębie można posadzić wyższe i bardzo ładnie kwitnące leśne rośliny, które i w naturze rosną na porębach i/lub skrajach lasów, jak np. naparstnica purpurowa i wierzbówka kiprzyca. Na porębie w miarę upływu czasu w sposób naturalny, przez rozsiewanie się nasion, zasiedla się rośliny dziko rosnące, trawy, byliny i krzewy. A wtedy sami powinniśmy już zdecydować, co ma na naszej ogrodowej porębie rosnąć, a co nie.



Leśne drzewa i rośliny wnoszą wiele życia do ogrodu, czego miłośnik przyrody nie powinien sobie odmawiać. Owady będą pierwszymi przybyszami, które wykorzystają w pełni to, co mają do zaoferowania rośliny. Obfitujące w pyłek i nektar kwiaty leśne przyciągają wiele motyli, pszczół, trzmieli i bzygowatych. Te małe zwierzęta z kolei przyciągają sikory, rudziki, pleszki, muchołówki, pokrzewki, strzyżyki i wiele innych, coraz rzadsze ptaki śpiewające. Ci śpiewacy cenią nie tylko różnorodne źródło pokarmu w postaci owadów, owoców i nasion, ale także drzewa, krzewy i byliny różnej wysokości i gęstości. Tak zatem rośliny leśne są nie tylko ciekawymi obiektami obserewacji, ale zwabiają także interesujące zwierzęta do naszego ogrodu!

11:50, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Komentarze (1) »
niedziela, 06 grudnia 2009

Człowiek będzie tym bardziej poruszony żywą rzeczywistością przyrody, im więcej o niej wie, pisał Konrad Lorenz, jeden z bardziej znaczących biologów ubiegłego stulecia. Być może dlatego wielu ludzi tak obojętnie i rozrzutnie obchodzi się z dobrami przyrody, ponieważ wiedzą za mało lub prawie nic o wrażliwości i szczególnym porządku panującym w przyrodzie. Tam, gdzie człowiek bezwzględnie ingeruje w naturę, zakłóca i uszkadza jej pierwotność i rozwój. Może jednak zawrzeć pokój z przyrodą i wspierać ją wszędzie tam, gdzie różnorodność i bliskość przyrody znajduje się na jego szlaku, a mianowicie w bezpośrednim otoczeniu. Często jednostajne zielone wyspy zieleni w osiedlach lub ogrodach są jedyną szansą na to, aby utrzymać kontakt z ożywioną przyrodą. Różnorodne rośliny leśne także umożliwiają utrzymanie tego kontaktu.
Wstęp ten zapowiada dwie ostatnie notki leśnego cyklu. Dziś o lesie jako środowisku życia; następnym razem o namiastce lasu w ogrodzie.



Europa Środkowa od dawna jest obszarem lesistym. 28,7% całej tej powierzchni przypada na lasy naturalne lub sztuczne. Rozległe, zamknięte i bardzo szerokie tereny leśne nadają charakter krajobrazowi średnich gór. Od zamierzchłych czasów człowiek ma ścisłe powiązania z lasem. Las dostarczał już naszym przodkom pożywienia i drewna opałowego oraz zapewniał schronienie przed wrogami. Wraz ze wzrastającą liczbą ludności i rozwojem techniki las był coraz bardziej eksploatowany; dostarczał drewna budowlanego do obróbki, na opał, dawał też podstawę do pozyskiwania węgla drzewnego, żywicy i garbników. Dopiero na początku XVIII wieku człowiek doszedł do wniosku, że lasu nie można tylko eksploatować, lecz trzeba go także utrzymywać i pielęgnować. Zrozumiano, że las nie jest tylko producentem drewna, ale spełnia o wiele ważniejsze zadania: odgrywa ważną rolę w gospodarce wodnej przyrody. Gleba leśna z warstwą bardzo dobrze rozłożonej próchnicy dba o to, by opady wsiąkały wolno, mogły wnikać w głębsze warstwy gleby i tworzyły zapas na porę suszy. Wiosną śnieg w lesie topnieje wolniej i może dzięki temu stale wnikać w glebę, latem zacieniona leśna gleba wyparowuje mniej wody niż łąka czy pole. Do tego korzenie drzew, krzewów i leśnych roślin umacniają glebę i zapobiegają erozji. Temperatura w lesie jest bardziej wyrównana niż w otwartym krajobrazie. W ciągu dnia mniej lub bardziej zwarte korony drzew zapewniają dobrą ochronę przed przegrzaniem, nocą las tak szybko nie wychładza się. Drzewa i krzewy zatrzymują wiatr i obniżają jego prędkość. Oprócz tego lasy są producentami tlenu i niezwykle wydajnymi filtrami powietrza. Nie można pominąć znaczenia lasu dla wypoczynku człowieka, a szczególnie mieszkańców miast.



Las jest bardzo zróżnicowaną wspólnotą roślin i zwierząt wytworzoną w długim okresie czasu. Na zewnątrz las wygląda zawsze sztywno, statycznie i właśnie tak, jakby wszystko w nim znajdowało się w równowadze. W rzeczywistości jednak leśna wspólnota jest niezwykle dynamiczna. Ta wspólnota jest tym trwalsza i długowieczna, im więcej gatunków w niej żyje. Tam, gdzie ingeruje człowiek i zamiast bogatych gatunkowo lasów, zakłada jednostajne plantacje drzew, jak sztuczne lasy sosnowe czy świerkowe, kończy się bogactwo gatunków. Z łatwością rozprzestrzeniają się fale szkodników (korniki i inne szkodniki lasu), które można kontrolować tylko z największym trudem i najczęściej przy użyciu określonych trucizn. Możliwie duża, samoregulująca się różnorodność gatunkowa może wyrównać wpływy zewnętrzne i jest niezwykle ważna dla przetrwania każdej wspólnoty! Jak wszędzie różne wymagania co do światła i gleby także w lesie określają skład zbiorowisk roślinnych. Niezwykła różnorodność gatunkowa lasów jest między innymi wynikiem przemieszania wielu różnych siedlisk, z których składa się las. Z jednej strony istnieją brzegi lasu jako obszary graniczne z innymi obszarami: polami, łąkami, drogami i osiedlami, gdzie las zazębia się z innymi siedliskami. Z drugiej strony przenikają je tzw. wewnętrzne brzegi lasu, skraje duktów, nad małymi ciekami wodnymi albo jeziorami, skraje leśnych łąk, polan albo poręby. W lesie istnieją także źródła, małe leśne torfowiska, wypełnione wodą rowy przy drogach, ale także suche strome skarpy oraz odcinki dróg z rozpadlinami w ziemi, skały, usypiska, słoneczne zbocza i cieniste wąwozy; mówiąc krótko: wielka ilość niewielkich siedlisk, które z powodów ich stosunków świetlnych, wodnych i glebowych znacznie się od siebie różnią i dlatego rosną w nich różne gatunki. Utrzymanie tej różnorodności oznacza dla leśnych roślin możliwość przeżycia.

11:02, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Komentarze (1) »
wtorek, 27 października 2009
niedziela, 25 października 2009

 

 

Na liście najczęściej występujących gatunków drzew europejskich świerk zajmowałby z pewnością jedno z pierwszych miejsc. Właściwie jest charakterystycznym drzewem tajgi, wielkiej, zamkniętej strefy lasów iglastych obejmującej niziny, występuje na północny-wschód od europejskich rejonów lasów liściastych i sięga przez całą Europę Północną aż do Syberii. Kiedy obserwujemy dzisiejsze krajobrazy średniowysokich gór, powstaje wrażenie, że znajdujemy się gdzieś w środku północnoeuropejskiej tajgi albo przynajmniej we wschodnich górach średnich: wszędzie na zboczach i w wyższych partiach gór rozciągają się lasy świerkowe. Najwyraźniej świerki daleko za sobą zostawiły swoją naturalną granicę zachodnią i zajęły o wiele większą przestrzeń niż ta, którą miały przedtem. Wszystkie lasy świerkowe na nizinach i w dolnych partiach średnich gór nie są jednak lasami świerkowymi czystymi gatunkowo, pojawiają się na stanowiskach, które dawniej były lasami liściastymi i na których właściwie dzisiaj powinny rosnąć lasy bukowe i dębowe.



W przeciwieństwie do wielu innych typów lasu naturalne lasy świerkowe wyglądają jednostajnie. Wśród samotnych świerków prawie nie występują inne gatunki drzew. Leśne kwiaty rozwijają się przeważnie w dobrze nasłonecznionych miejscach, na porębach albo wzdłuż dróg i brzegów lasu. Typowymi mieszkańcami lasu świerkowego są: pszeniec leśny, siódmaczek leśny, gruszyczka jednokwiatowa, zimoziół północny oraz różne gatunki zimozielone. Uzupełniają je ciekawe gatunki mchów albo osobliwe paprocie, wszystkie wyposażone w bardzo ciemnozielone liście, wyspecjalizowane w korzystaniu ze słabego światła. Specyficzny związek ze świerkami ma korzeniówka pospolita, pasożyt, który żyje na jego korzeniach. Na brzegach lasu, szczególnie na porębach, zasiedla się szybko naparstnica purpurowa i wierzbówka kiprzyca. Od czerwca do września czerwone i różowe kwiaty obydwu bylin odznaczają się na ciemnozielonym tle.



W sztucznym lesie świerkowym bogactwo gatunków maleje aż do zupełnej monotonii. Tu drzewa zwykle rosną gęściej niż w lesie naturalnym, toteż wśród drzew, nawet w jasny dzień, jest o wiele za ciemno dla roślin poszycia. Jedynie na brzegach lasu występuje niewiele roślin zielnych. Charakterystyczną i łatwą do zauważenia rośliną występującą na brzegach lasu świerkowego jest starzec Fuchsa. Występuje on masowo i od czerwca do września nadaje skrajom lasu kolor swoimi żółtymi kwiatostanami. Uszkodzednia drzew i lasów prowadzą także w sztucznych lasach do znacznego rozluźnienia koron, a zatem na ziemię miejscami może docierać nieco więcej światła. W takich drzewostanach gleba leśna jest niezwykle zielona, ponieważ w takich warunkach mogą się rozwijać liczne rośliny zielne, karłowate krzewy i młode siewki drzew liściastych. Chociaż są one sztucznymi tworami, przynajmniej w ten sposób nabywają, w strefie runa, wyglądu zbliżonego do naturalnego.

16:17, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 22 października 2009

Ze wszystkich gatunków iglastych tworzących las jodła ma z natury tylko bardzo mały, ograniczony do Europy Środkowej zasięg występowania. Chociaż dziś rozpowszechniła się o wiele bardziej dzięki pracom leśników, naturalnie występuje tylko w Alpach i niektórych wyższych górach. Bogate gatunkowo lasy jodłowe tworzy w Alpach, przede wszystkim w Szwajcarii, ale także w północnej, alpejskiej części Austrii i innych rejonach Alp. Naturalne lasy jodłowo-bukowe, które można przyjąć za formę górską środkowoeuropejskiego lasu bukowego, pojawiają się oczywiście w niektórych krajobrazach górskich poza Alpami. W szwajcarskiej Jurze rozpościerają się one na wysokości między 1000 a 1300 m n.p.m., a w Bawarskim Lesie między 700 a 1100 m, w Szwabskim Pogórzu między 600 a 1000 m, w Czarnym Lesie i Wogezach między 500 a 900 m. Na północ i na zachód obniża się granica występowania jodeł w rejonach górskich. Godne uwagi rośliny leśne lasów jodłowych to przytulia okrągłolistna i żywiec pięciolistny.



Istnieje wiele różnych typów lasów górskich. Nie ułatwia to z pewnością zrobienia przeglądu, pokazuje jednak, że w strefie przejściowej lasów górskich - z lasów liściastych w lasy iglaste - występuje wielkie bogactwo regionalnych typów.

09:43, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Komentarze (2) »
wtorek, 20 października 2009

 

 

W górach naturalny wygląd lasu zmienia się stopniowo wraz ze zwiększającą się wysokością. Stopniowa zmiana klimatu wraz ze wzrastającą wysokością nad poziomem morza wyraża się zmianą występowania gatunków stanowiących zadrzewienie i roślinność towarzyszącą. Nisko położone stanowiska lasów górskich odpowiadają warunkom klimatycznym środkowoeuropejskiego pasa lasów liściastych. Im wyżej się wznosimy, tym częściej natykamy na typ klimatu zbliżony do klimatu Europy Północnej z charakterystycznymi dla niego rozległymi lasami iglastymi, aż do wysokości około 2000 m n.p.m., gdzie osiąga poziom, na którym nie występuje już zwarty las i jeszcze wyżej, gdzie nie ma już wysoko rosnących drzew.



Na wysokości około 1500 m lasy liściaste są zastępowane przez naturalne lasy iglaste. Granice nie przebiegają jednak tak, aby można je było wyznaczyć pod linijkę. Różne gatunki drzew wchodzące w skład drzewostanu w rejonach lasów liściastych wypadają stopniowo jeden po drugim. Zanim las górski przejdzie w czysty las iglasty ze świerkami, modrzewiami albo limbą, występuje najczęściej piętro lasu mieszanego z drzewami liściastymi i iglastymi. Szczególnie pięknie jest on ukształtowany na obrzeżu Alp między Austrią i Francją, natomist w Alpach Pośrednich i Środkowych zupełnie go brakuje. Te wysokogórskie lasy mieszane mają w swoim poszyciu wiele interesujących gatunków leśnych roślin zielnych, jak: szałwia lepka, kokoryczka okółkowa, jaskier tojadolistny albo bodziszek leśny, których główny region występowania przypada na wysokie góry.

07:15, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 18 października 2009

Drzewa liściaste i lasy liściaste są wprawdzie szeroko rozpowszechnione w naturalnym, a także ukształtowanym przez człowieka krajobrazie, lecz nie są jedynymi czynnikami kształtującymi krajobraz. W wielu miejscach zastępują je lasy iglaste. Przede wszystkim w górach występują różne typy lasów, w których drzewa liściaste i iglaste występują wspólnie, tworząc lasy mieszane o zmiennym składzie.



Wśród drzew iglastych sosna jest rodzajem o największej liczbie gatunków, a najważniejszym gatunkiem leśnym jest sosna pospolita (Pinus sylvestris). Naturalne lasy sosnowe występują na nizinach i pagórkowatym rejonie pogórza tylko w strefie wyraźnego klimatu kontynentalnego na wschód od Łaby. W takich warunkach sosna pospolita występuje na bardzo dobrych, głębokich i żyznych glebach, na których poza strefą klimatu kontynentalnego zwykle można by było oczekiwać lasów bukowych i dębowych. Natomiast tam, gdzie lokalny albo regionalny klimat wyraźnie różni się od naturalnych warunków na pozostałym obszarze, naturalne lasy sosnowe występują wyspowo także o wiele dalej na zachód. Poza tym zostały też posadzone duże tereny plantacji sosnowych.



Oprócz zamkniętego terenu występowania sosna sprawdziła się przede wszystkim na glebach piaszczystych, stosunkowo ubogich i dość suchych. Na pierwszy rzut oka trudno po wyglądzie odróżnić lasy naturalne od tych sadzonych ręką człowieka. Lasy sosnowe są często dość jasne i rzadkie. Przez korony może przenikać aż do powierzchni ziemi stosunkowo dużo światła, toteż mogą je zasiedlać różne krzewy i rośliny zielne.



Typowymi roślinami lasów sosnowych są różne karłowate krzewy, których większość należy do rodziny wrzosowatych. Borówki czarne, borówki brusznice (odpowiednio: czarna i czerwona jagoda) i wrzosy mogą tworzyć duże skupiska. Na skrajach lasów często rośnie wrzos zwyczajny. Poza okresem kwitnienia roślina ta jest zupełnie niepozorna, jednak późnym latem, w pełni kwitnienia, z pewnością trudno nie zauważyć różowych dywanów kwiatowych.

11:39, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Dodaj komentarz »
piątek, 09 października 2009

W normalnych warunkach cieki wodne pozostają w swoich korytach. Szumiąca w dolinach woda wyżłobiła sobie w podłożu dopasowane koryto, którego szerokość i głębokość są wprawdzie nadal stale modelowane, nie są one jednak zwykle zmieniane nagle. Po roztopach albo letnich burzach istniejące koryto nie jest w stanie pomieścić całej ilości wody: strumyki i rzeki występują wówczas z brzegów i płyną znacznie szerszym korytem powodziowym. Przestrzenie, jakie woda zajmuje w czasie powodzi, nazywa się błoniami. W naturalnym krajobrazie błonia są stanowiskami leśnymi. Tu, zgodnie z oczekiwaniami, zasiedlają się rośliny, którym nie szkodzą nieregularne i okresowe powodzie. Są one głęboko zakorzenione albo gęsto i szeroko rozgałęzione tak, że bronią żelaznymi ramionami miejsca swojego wzrostu przed naporem fal, albo też są tak elastyczne i giętkie, że tylko niewielka część ich powierzchni narażona jest na działanie rwącego prądu. Również ich system korzeniowy musi być dopasowany do tego, żeby bez szkody przetrwały okresowy brak powietrza podczas powodzi.



W naturalnym krajobrazie strumieniowi towarzyszy roślinność łęgowa z olchami. W krajobrazie rolniczym las olchowy jest najczęściej tylko wąskim, porastającym brzeg strumienia pasem, ponieważ wyższe części błoni są wykorzystywane jako łąka kośna, a nawet jako grunty orne. Można wyróżnić kilka typów lasów olchowych. Na wąskich, okresowo zalewanych wodami błoniach rośnie las olchowo-jesionowy. Typowymi roślinami leśnymi są w nim: śledziennica, czyściec leśny, niecierpek pospolity, czartawa pospolita albo kuklik pospolity. Roślinność lasów łęgowych na pogórzu średnim i wyższym często stanowi las gwiazdnicowo-olchowy. Brakuje w nim częstego na innych stanowiskach jesionu, a rośliny towarzyszące to: gwiazdnica gajowa, lepiężnik różowy czy tojeść pospolita. Charakterystyczny dla strumieni na nizinach jest las czeremchowo-jesionowy; w nim przede wszystkim wiosną zwracają uwagę obfitym kwitnieniem: ziarnopłon wiosenny i zawilec żółty.



Wzdłuż małych i więszych rzek, których brzegi zbudowane są z szutru, żwiru i piasku, rośnie pas krzewów, w których dominują różne gatunki łąkowe. Występuje tu np. bardzo obficie kwitnąca wierzbownica kosmata. Jej kwiaty mają szczególny kształt, który chroni przed samozapłodnieniem: by zapobiec dostaniu się własnego pyłku na znamię słupka, dojrzewanie pylników i znamienia jest przesunięte o kilka dni. Gdy otwierają się woreczki pyłkowe, znamię jest jeszcze z pewnością zamknięte, a kwiat znajduje się w fazie męskiej. Po opróżnieniu woreczków pyłkowych niebezpieczeństwo samozapylenia mija. Teraz, za pomocą lupy, można rozpoznać piękne, szeroko rozpostarte łatki słupka.



Ponad łęgami, gdzie gleba nie jest złożona tylko z piasku i żwiru naniesionych przez wodę, lecz z gliny oraz na innych typach gleby, naturalny krajobraz tworzy las łęgowy. Jest to bardzo bogaty gatunkowo las dębowo-wiązowy, który w pełni kwitnienia przypomina kolorowy dywan kwiatowy lasu bukowego albo debowego. Jest też jednak stanowiskiem wielu ciekawych roślin łęgowych, występuje tam m.in.: łuskiewnik różowy, śnieżyca wiosenna, śnieżyczka przebiśnieg, podagrycznik pospolity, przytulia czepna i psianka słodkogórz. Takie stanowiska lubią także pierwiosnki wyniosłe. Natomiast łęg drzewiasty z kwitnącym lub zasychającym czosnkiem niedźwiedzim już z daleka zwraca na siebie uwagę charakterystycznym zapachem.

16:57, ksanthos_trelos , Inne nasze
Link Dodaj komentarz »
 
1 , 2 , 3