Ogrody natury...
KWIATEK DLA FINETKI 2 (Custom) blogi ! TAWUŁKA NA BLOGA AKSAMITKA NA BLOGA 3 konkurs ! KASZTANOWIEC NA BLOGA

http://www.cyklamen.blox.pl
Blog > Komentarze do wpisu

Niebezpieczne piękno

 
Zakwita jako pierwszy z naszych rodzimych krzewów. Najczęściej dopiero w marcu, ale zdarza się, że i już w lutym. Wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum, Daphne, Tymelaeaceae, słow.: Lykovec jedovatý, ang.: Daphne) występuje w całej Europie, zachodniej Syberii, na Ałtaju i w Kaukazie, a także Azji Mniejszej. Występuje w cienistych lasach liściastych i mieszanych oraz zaroślach w całej Polsce (także w lasach regla dolnego i górnego oraz w kosówce) na silnie zawilgoconych ilastych i gliniastych glebach, ale jest rośliną rzadką. Preferuje podłoże świeże i zasadowe, szczególnie wapienie. Rośnie na niżu i w górach. Podlega całkowitej ochronie.

Jest to krzew o bardzo charakterystycznym pokroju, niski, rzadko rozgałęziony. Dorasta do około jednego metra wysokości (30-150 cm). Grube, wyprostowane pędy pokryte są szarobrązową, nagą korą; młode gałązki okrywa kora żółtobrunatna i delikatnie owłosiona. Lancetowate lub klinowatolancetowate, skrętoległe lub naprzemianległe, całobrzegie, zaostrzone, na krótkim ogonku, spodem sinawe, długości 4-8 cm liście skupione są w gęstych pęczkach na szczytach gałązek. Na zimę opadają. Po roztarciu pachną nieprzyjemnie. Rozwijają się w pełnej fazie rozkwitu rośliny, czyli w kilka tygodni po pierwszych kwiatach. Obupłciowe kwiaty zimują w pachwinach opadłych zeszłorocznych liści, w pęczkach okrytych łuskowatym listkiem przykwiatowym. Mają 1-1,5 cm średnicy i 4 płatki korony, a skupione są w pęczkach po 3. Rurka okwiatu jest jedwabiście owłosiona, długości 5-10 mm. Są różowe, różowoczerwone, czasami białe, o przyjemnym, hiacyntowym, intensywnym zapachu. Przyciągają nim owady z długimi trąbkami, takie jak motyle. Jest rośliną miododajną. I pomimo, że dla ludzi cała roślina jest trująca, owadom ani ptakom ona nie szkodzi. Kwitnie przed wypuszczeniem liści, na przedwiośniu, od lutego do kwietnia, najczęściej w marcu i na początku kwietnia. W czerwcu i lipcu do sierpnia dojrzewają początkowo zielone, a następnie jaskrawoczerwone, jajowato-kuliste, soczyste i lśniące owoce, wielkości ziarna grochu (ok. 8 mm), w skupieniach po trzy - jak wcześniej kwiaty, na których chętnie żerują ptaki. Jagody te należą do pestkowców i, obok kory i liści, są najbardziej trującą częścią rośliny. Oczywiście tylko dla ludzi. Ma też wawrzynek drugie oblicze. Jego piękne, wczesnowiosenne, aromatyczne kwiaty kuszą swym urokiem, a ponieważ zewnętrzne kontakty z tą rośliną niczym człowiekowi nie grożą, zrywa się je chętnie, by przyozdobić dom po smutnej zimie. Nie sprzyja to oczywiście jej dalszej egzystencji w naszych lasach. 
Oszroniony wawrzynek wilczełyko nadal wygląda pięknie.

Jak większość roślin trujących, a jest ich wiele w naszym otoczeniu, wawrzynek używany był też w medycynie ludowej, ale najczęściej tylko zewnętrznie. Preparaty z kory i owoców stosowane były dawniej w medycynie ludowej w formie okładów, przy podrażnieniach skóry i w leczeniu gośćca. Surowcem leczniczym była kora wilczegołyka - Cartex Mezerei. W dawnej medycynie oficjalnej wawrzynek był używany do wyrobu licznych leków: maści - Unguentum Mezerei, plastrów, nalewki - Tinctura Mezerei, wyciągu - Extractum Mezerei. Z kory sporządzano odwar do użytku wewnętrznego 1:100 (oficjalna dawka odwaru: 1-2 drachmy = 3,75-7,5 g) podawane doustnie przy chorobach wenerycznych, łuszczycy, reumatyzmie, skrofulozie. Sproszkowaną suchą korę - Pulver Mezerei podawano doustnie w dawce 1-5 gran (~60-300 mg) w ciągu dnia. Świeża kora ma drażniący (podczas suszenia kora traci swoje właściwości drażniące), piekący (ostro-palący) smak. Macerat ze świeżej kory, jak i sama świeża kora zastosowana na skórę i błony śluzowe działa drażniąco. Pobudza krążenie krwi w skórze i tkankach podskórnych, może nawet wywołać pokrzywkę i tzw. spryszczenie. Środki pryszczące (dawna nazwa) wywoływały rumień, a nawet formowanie pęcherzyków na skórze. Stosowane były do leczenia bodźcowego, polegającego na poprawieniu ukrwienia chorych tkanek, zmniejszeniu objawów bólowych i aktywacji procesów regeneracyjnych. Polecane były w leczeniu chorób reumatycznych, przeziębień, słabego krążenia obwodowego, stanów zapalnych nerwów i mięśni (nerwobóle, mięśniobóle). Takie też zastosowanie miał wawrzynek wilczełyko.
 
 
Charakterystyczny pokrój wawrzynka wilczełyko.
 

Bywa wykorzystywany jako roślina ozdobna, przy czym wartość zdobniczą mają zarówno kwiaty, jak i owoce. Oprócz formy typowej uprawiane są różne odmiany. 'Alba' – odmiana białokwiatowa o jasnozielonych liściach (w przeciwieństwie do gatunku) i żółtych owocach. 'Alba Plena' – odmiana białokwiatowa o pełnych kwiatach. Ponadto ozdobne wawrzynki mogą kwitnąć od wyżej wspomnianej bieli, poprzez wszelkie odcienie różu aż do różowoczerwonego oraz od lila po jasny fiolet. Wymaga wapiennej i lekko wilgotnej gleby oraz półcienistego lub cienistego stanowiska. Źle toleruje cięcie i przesadzanie.
 
 
'Somerset Variegata'
 
Mimo, iż dla zwierząt roślina nie jest trująca, to dla ludzi jest szczególnie niebezpieczna. Niestety nader często dochodzi do wypadków z dziećmi, które zjadają owoce wilczegołyka, zwiedzione ich pięknym wyglądem, a także żują gałązki lub korę. Kończy się to na ogół tragicznie, bowiem wilczełyko zawiera trujące substancje: dafninę i mezereinę, po których spożyciu dochodzi do uszkodzenia nerek, centralnego systemu nerwowego i układu krążenia. Około 30% zatruć nimi prowadzi do śmierci, a dawką śmiertelną dla człowieka dorosłego jest 10 do 12 owoców wawrzynka, dla dziecka już 1-2 owoce. Owoce mają silnie gorzki, piekący smak. Wawrzynek wilczełyko zawiera diterpenoidy. Żywicowata mezereina występuje w owocach w ilości 0,04%, ponadto w korze. Mezereina jest odpowiedzialna za działanie podrażniające. W korze obecne są także: kwas jabłkowy, kumaryny, saponiny, garbniki, żelazo. Żywica i olejki eteryczne zawarte są w całej roślinie. Trucizny działają miejscowo na skórę, ale przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, układ krążenia i nerki. W razie zetknięcia ze skórą występuje stan zapalny z zaczerwienieniem, obrzękiem i pęcherzami. Po dłuższym oddziaływaniu możliwe jest wystąpienie owrzodzenia i martwiczego rozpadu skóry. W zatruciach doustnych, głównie owocami, mogą pojawić się: piekące i drapiące bóle w ustach, obrzęk warg i błony śluzowej jamy ustnej, trudności przy przełykaniu, ślinotok, nudności, wymioty, bóle żołądka, skurcze jelit z biegunką i uczuciem pragnienia. Po resorpcji: bóle i zawroty głowy, stan pobudzenia, podwyższona temperatura ciała, przyspieszone tętno, duszności i śmierć w zapaści. U dzieci możliwe są drgawki. Uszkodzenie nerek – zapalenie nerek z białkomoczem i krwiomoczem. Pierwsza pomoc: natychmiastowe wywołanie wymiotów i jak najszybsze starania o opiekę lekarską, najlepiej w klinice. Leczenie polega na płukaniu żołądka, także w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia, podaniu węgla aktywowanego, środków przeczyszczających. Leczenie biegunki i zapalenia błon śluzowych, podawanie płynów, środków stosowanych w chorobach układu krążenia. Przeciwko objawom skórnym leczenie zasypkami i maściami. Rokowanie poważne, śmiertelność wynosi około 30%.
Wawrzynek - owoce.
 
 
 
Także chronione, ale również trujące są: wawrzynek mniejszy (D. laureola), którego liście są najbardziej trujące, wawrzynek kamiennik (D. striata) i wawrzynek główkowy (D. cneorum). Spośród nich w Polsce rośnie dziko jedynie wawrzynek główkowy; również rzadki i także będący pod ochroną.
Wawrzynek kamiennik
  
Wawrzynek mniejszy
 
______________________
_______________________
 
wtorek, 03 lutego 2009, ksanthos_trelos
TrackBack
TrackBack URL wpisu: