Ogrody natury...
KWIATEK DLA FINETKI 2 (Custom) blogi ! TAWUŁKA NA BLOGA AKSAMITKA NA BLOGA 3 konkurs ! KASZTANOWIEC NA BLOGA

http://www.cyklamen.blox.pl
Blog > Komentarze do wpisu

Polskie maki

Polne maki tak bardzo kojarzą nam się ze swojskością. Z dawną wsią, gdy pola ze zbożem aż płonęły
od czerwieni. Tymczasem wcale nie jest to nasz rodzimy gatunek...

Rozpowszechniony jest na terenie całego kraju. Jest gatunkiem jednorocznym, a pochodzi najprawdopodobniej z basenu Morza Śródziemnego. U nas jest archeofitem. Na określenie "maków polnych" składa się kilka gatunków, dość podobnych dla laika roślin. Mamy też jeden gatunek maku uprawnego i kilka, już niekoniecznie jednorocznych, gatunków uprawianych jako rośliny ozdobne.
A zatem - po kolei.

Mak polny (Papaver rhoeas) to roślina ruderalna. Jest dobrze znanym chwastem, głównie w uprawach zbóż ozimych i rzepaku, ale także jarych oraz okopowych i innych. Jest azotolubny i bardzo odporny na zanieczyszczenia atmosfery. Dorasta do prawie metra wysokości. Cała roślina jest szczeciniaso owłosiona oraz cała zawiera biały sok mleczny. Liście szarozielone, pierzaste, ostro ząbkowane; u dołu łodygi
ogonkowe, u góry siedzące. Kwiaty wyrastają na długich szypułkach (ogonkach), przed rozwinięciem
zamknięte są w dwudziałkowym kielichu, gdzie korona (płatki) stopniowo zmieniają kolor od białego,
poprzez odcienie różu do charakterystycznej czerwieni rozkwitających po opadnięciu działek kielicha
kwiatów maku. Korona czteropłatkowa, czerwona do purpurowej (bardzo rzadko różowa lub biała), zawsze z czarną plamą u nasady, która od góry bywa obwiedziona białym półksiężycowatym paskiem. Wnętrze kwiatu tworzy pojedynczy słupek w kształcie maczugi ze znamieniem w ilości 5-18 promieni. Zaś sam słupek otoczny jest bardzo licznymi, ciemnofioletowymi pręcikami. Pąki kwiatowe zwisają, natomiast kwiaty i makówki są wzniesione. Kwitnie od maja do lipca (sierpnia). Owoc to wielonasienna, jajowata torebka, zwana popularnie makówką. Jest naga, pod jej tarczą znajdują się otworki, przez które wysypują się bardzo liczne nasiona. Nasiona w ziemi bardzo długo zachowują zdolność kiełkowania. Kiełkują w bardzo niskich temperaturach, nawet przy +1°C. Bardzo obficie kiełkuje już jesienią, zimując w formie małych rozetek, oraz wiosną. Tworzy mieszańce z makiem wątpliwym.

Roślina trująca. Zawiera lekko trujący alkaloid readynę. Wykorzystywana w lecznictwie;
surowcem zielarskim są płatki maku polnego - Flos Rhoeades (Flos Papaveris rhoeades).
Zawierają alkaloid readynę, antocyjan - mekocyjaninę oraz związki śluzowe. Odwar stosuje się przy
kaszlu i chrypce oraz biegunkach jako środek powlekający. Używany także w kosmetyce,
m.in do produkcji płynu do intymnej pielęgnacji podczas menstruacji.
Nasiona zmieszane ze zbożem zabarwiają mąkę na żółto i powodują jej szybkie psucie się.

Wszystkie maki wyglądają dość podobnie, zatem poniższe gatunki opiszę dość pobieżnie,
z wyszczególnieniem jednak podstawowych różnic gatunkowych.

Mak watpliwy (Papawer dubium, zdjęcie powyższe oraz pierwsze z poniższych) to kolejna roślina ruderalna, pospolita na niżu kraju i również jest archeofitem. Występuje w niemal całej Europie. Niegdyś porastał pola uprawne o podłożu piaszczystym. Obecnie częściej rośnie na wysypiskach, nieużytkach lub brzegach dróg. Także jest rośliną jednoroczną, mniejszą jednak od maku polnego, a dorastającą zaledwie do 30–60 cm wysokości. Kwiaty szkarłatnoczerwone (czasami z czarna nasadą) o średnicy 3–7 cm, znamię słupka płaskie, z 5–8 promieniami. Kwitnie od maja do czerwca. Kwiat maku wątpliwego wygląda bardziej blado niż u maku polnego. Makówka wyraźnie żebrowana.
Roślina zawiera lekko trujący alkaloid. Dawniej był używany w lecznictwie. Gatunek zmienny
morfologicznie. Występuje w wielu odmianach. Tworzy mieszańce z makiem polnym.

Mak piaskowy (Papaver argemone, zdjęcie powyżej) – To kolejny jednoroczny gatunek maku z flory polskiej. Porasta pola uprawne (chwast segetalny), piaszczyste brzegi dróg, ugory. Chwasty segetalne, zwane też chwastami polnymi właściwymi, to grupa chwastów rosnąca na polach uprawnych, wśród roślin uprawnych. Mają cykl życiowy zbliżony do roślin uprawnych, wśród których żyją. Większość chwastów segetalnych to również archeofity i tak jest także w przypadku maku piaskowego. Występuje w prawie całej Europie z wyjątkiem części południowo-wschodniej. W Polsce na całym obszarze, oprócz gór. Łodyga słabo rozgałęziona, 10–30 cm wysokości. Ciemnoczerwony, pojedynczy kwiat na długiej szypułce. Płatki korony długie na 15–25 mm z czarną plamą u nasady, zwykle nie stykają się ze sobą. Kwiaty bez miodników. Kwitnie od maja do lipca. Makówkę tworzy podłużnie maczugowata, naga torebka, wyraźnie żeberkowana, ze skąpymi, wzniesionymi szczecinkami. Nasiona bardzo liczne. Roślina trująca, o podobnym leczniczym zastosowaniu
i działaniu jak u maku lekarskiego.

Mak alpejski (Papaver burseri, zdjęcia: powyższe i dwa poniższe, w tym okaz z bardzo rzadką u tego gatunku żółtą barwą kwiatów) nazywany także makiem tatrzańskim lub makiem Bursera. Jest gatunkiem wieloletnim. Rośnie dziko w wysokich partiach gór Europy. Licznie występuje w Wielkiej Fatrze. W Polsce wyłącznie w Tatrach i jest rzadki. Siedlisko: piargi, skały, murawy. Dużo częściej na podłożu wapiennym, ale występuje również na granicie. W Tatrach spotykany jest we wszystkich piętrach roślinności, ale główny obszar jego występowania to piętro alpejskie, dochodzi do 2350 m n.p.m. Tworzy niskie darnie o wysokości 10-20 cm. Oprócz kwitnących pędów wytwarza liczne pędy płonne. Pędy w nasadzie otulone starymi liśćmi. Liście wyłącznie różyczkowe, sinozielone, ogonkowe, pierzastosieczne. Poszczególne listki zakończone szczecinką. Łodyga - głąbik kwiatowy wysokości do 20 cm, brunatno owłosiony. Kwiat o średnicy do 2,5 cm cm (u typowego gatunku), 4 płatki białe z żółtą nasadą lub żółtawe (rzadko). Działki kielicha gęsto owłosione. Wewnątrz pojedynczy słupek z tarczowatym, 4-6promieniowym znamieniem i liczne pręciki. Pączki są zwisające, podczs rozkwitania ich szypułki prostują się. Makówka - kulistojajowata i pokryta szczecinkami torebka. Kwitnie od lipca do sierpnia, zapylany jest przez owady. Doskonale umacnia swoimi rozgałęzionymi korzeniami luźne piargi. Gdy zostanie przez nie zasypany, na ogół przebija się na powierzchnię nowym pędem. Roślina znajduje też zastosowanie jako ozdobna ogródków skalnych. Kwiaty kwitną krótko, ale pojawiają się stale od maja do sierpnia. Żyje tylko 2- 3 lata, jednak sam nasiewa się, łatwo go też rozmnażać z nasion. Żle natomiast znosi przesadzanie. Wymaga średnio wilgotnego podłoża.

I ostatni z gatunków maków występujących w polskiej florze, to efemerofit - mak pośredni (mak mieszańcowy, Papaver hybridum, zdjęcia brak). Efemerofit w odróżnieniu od archeofitu jest gatunkiem obcego pochodzenia, który jednak nie zdołał się zadomowić na stałe w nowych warunkach, na nowych obszarach. Stosunkowo często pojawiają się one wokół miejsc przeładunku towarów, np. wokół portów, dworców kolejowych lub innych stacji przeładunkowych, a także wokół szkółek ogrodniczych i ogrodów botanicznych, w których uprawia się gatunki obce. Efemerofity zwykle nie mają szans na przejście całego cyklu rozwojowego w naszym klimacie i w krótkim czasie zanikają. Niektórym jednak, czy to w wyniku skrzyżowania z rodzimymi gatunkami czy też w wyniku jakichś przemian ewolucyjnych udaje się czasami trwale zaaklimatyzować. Trwa to dość długo, np. czas potrzebny do pełnej aklimatyzacji (tzw. time lag – czas wyczekiwania) czeremchy amerykańskiej w Niemczech wyniósł 30 lat, zaś klonu jesionolistnego aż 180 lat... Według badań prof. K. Rostańskiego z 1989 roku w polskiej florze było 531 efemerofitów. Liczby te zmieniają się jednak ciągle.

niedziela, 07 września 2008, ksanthos_trelos

Polecane wpisy

  • Cudzoziemki

    Zasięg występowania kokoryczy żółtej w kraju. Spośród gatunków roślin, które w stanie naturalnym rosną w miejscach nie będących ich rodzimymi stanowiskami wyst

  • Barszcz olbrzymi

    Barszcz olbrzymi (barszcz Mantegazziego, barszcz kaukaski. barszcz mantegazyjski, Heracleum mantegazzianum ) to gatunek byliny z rodziny selerowatych ( Apiacea

  • Całe życie pod wodą...

    Czas nadrobić zaległości w przedstawieniu reprezentantów kilku grup roślin, o których jeszcze nie było ani słowa. Jedną z tych grup stanowią rośliny wodne i dzi

TrackBack
TrackBack URL wpisu:
Komentarze
dr_ewa999
2008/09/07 08:24:17
kiedy byłam dzieckiem , zrywałam polne maki i wplatałam we włosy :)) dlatego maki zawsze kojarzą mi się z dzieciństwem :))
-
2008/09/07 14:39:42
Mnie również. Z dzieciństwem i wsią... :)
-
Gość: marysia, *.aster.pl
2008/09/08 19:02:07
kocham maki:) chcesz piękne zdjęcie? mam!:)
-
2008/09/08 21:44:48
Poproszę. :)
-
Gość: eeema, *.neoplus.adsl.tpnet.pl
2009/06/27 00:38:24
kocham maki lekarskie, mozna zrobić z tego kompot ;d
-
Gość: rybson, 83.1.17.*
2010/06/12 00:25:19
mi sie kojarzą z heroiną z ćpaniem
-
Gość: , *.internetdsl.tpnet.pl
2010/06/17 22:53:21
Wieczne odetchnienie niech nam da ćpanioe
-
Gość: musza, 109.197.45.*
2011/05/13 05:21:23
ty idioto w maku niema żadnej ilości hery tylko opium jak nie wiesz to po jakiego chu... wipisujesz pierdoły
-
Gość: caramba Pictures, *.neoplus.adsl.tpnet.pl
2012/07/01 12:14:04
Polecam filmik o makach:
www.youtube.com/watch?v=HhKSYOZFSag
Pozdrawiam